umowy cywilnoprawne, umowa cywilna, umowa zlecenie, umowa o dzieło, umowa sprzedaży, umowa najmu
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 18 (1163) z dnia 2.03.2015

Pułapki w pożyczkach gotówkowych

Z uwagi na niski poziom odsetek maksymalnych, wynoszący obecnie 12% w skali roku, firmy pożyczkowe udzielające tzw. chwilówek, czyli krótkoterminowych pożyczek gotówkowych, chwytają się różnych sposobów, aby dodatkowo zarobić. Dlatego też od pożyczkobiorców wymagane jest nabycie np. ubezpieczenia na wypadek utraty pracy za składkę wielokrotnie wyższą od rynkowych wartości. Natomiast w przypadku opóźnienia ze spłatą generowane są wysokie koszty windykacji. Przed tego rodzaju kosztami można się jednak bronić.

Zawyżone koszty windykacji

W wielu umowach pożyczek gotówkowych pojawiają się sztywno lub procentowo określone koszty windykacji, np. na poziomie 20% pozostałej do zapłaty pożyczki. Tego typu niewiążące konsumenta zapisy firmy pożyczkowe wykorzystują do naliczenia określonej sumy bez względu na to, czy i jakie wydatki zostały poniesione w celu ściągnięcia należności od klienta. Faktem jest, że znajdujący się w zwłoce pożyczkobiorcy otrzymują pisemne monity, wiadomości SMS oraz telefony, jednakże ich łączny koszt nie może iść w setki czy nawet tysiące złotych.

W przypadku próby wyegzekwowania tych kosztów przez pożyczkodawcę lub nabywcę wierzytelności (np. firmę windykacyjną) pożyczkobiorca powinien się powołać nie tylko na niedozwolony i niewiążący charakter postanowienia obligującego go rzekomo do uiszczenia danej sumy pieniędzy na pokrycie wydatków windykacyjnych, ale też zaprzeczyć, by pożyczkodawca realnie tego typu koszty poniósł. Dochodzona tytułem opłat windykacyjnych kwota nie może być bowiem wyższa od faktycznie poniesionych kosztów. Jak wynika z art. 6 Kodeksu cywilnego, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż łączna kwota kosztów udzielenia pożyczki nie powinna przekraczać 5% udzielonej pożyczki, a zatem podobnie jak przewidywał to wprost art. 7a dawnej ustawy o kredycie konsumenckim, uchylonej w 2011 r. Strona chcąca naliczyć tego typu koszty powinna je nie tylko wykazać, ale też określić w umowie w taki sposób, aby pożyczkobiorca mógł zweryfikować ich wysokość i zasadność ich ponoszenia. W przeciwnym wypadku, zwłaszcza w przypadku ryczałtowego czy procentowego ujęcia tych kosztów, można je skutecznie kwestionować z powołaniem na przepis art. 3851 K.c., a więc zarzucając przedsiębiorcy posłużenie się niedozwoloną klauzulą umowną.

Fikcyjne koszty ubezpieczeń

Nieco bardziej skomplikowane w praktyce jest negowanie wysokich kosztów ubezpieczeń. Firmy pożyczkowe zajmują się przy okazji pośrednictwem ubezpieczeniowym, oferując różnego rodzaju polisy mające w założeniu dodatkowo zabezpieczać spłatę zobowiązania. Jest tak m.in. dlatego, że nie zawsze pożyczkobiorcy okazywana jest polisa, za którą de facto ma zapłacić. Tymczasem z ogólnych warunków ubezpieczenia może wynikać, iż jedyną korzyść z danego ubezpieczenia osiąga pożyczkodawca, zaś pożyczkobiorcy grozi wręcz tzw. regres ubezpieczeniowy, czyli obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania. Już takie rozłożenie praw i obowiązków pozwala często skutecznie negować potrzebę finansowania składki ubezpieczeniowej.

Drugi problem to zwykle sama wysokość składki. W praktyce okazuje się bowiem, że kwota, jaką klient-pożyczkobiorca ma zapłacić tytułem składki (np. w celu nabycia ochrony ubezpieczeniowej na wypadek trwałej niezdolności do pracy) ma się nijak do realnego kosztu danej polisy. Wygląda to w ten sposób, że niczego nieświadomy pożyczkobiorca obowiązany jest zgodnie z umową zapłacić np. kwotę 2.000 zł tytułem składki i takiej sumy pożyczkodawca się od niego domaga, podczas gdy on sam przekazuje lub już przekazał ubezpieczycielowi np. 500 zł z tego tytułu.

Aby to odkryć, należałoby czy to jeszcze na etapie przedsądowym, czy już w procesie (np. sprzeciwie od nakazu zapłaty) wnioskować o zobowiązanie strony powodowej do wykazania dokumentami wysokości uiszczonej na rzecz zakładu ubezpieczeń składki z tytułu umowy ubezpieczenia obejmującej ryzyko niespłacenia pożyczki przez danego klienta. W przypadku dysproporcji występującej między tymi wartościami należałoby wskazać uwagę sądu na niewątpliwie niekorzystny dla pożyczkobiorcy rozkład praw i obowiązków naruszający w sposób wyraźny równorzędność stron stosunku. Stroną, która decyduje o wysokości składki ubezpieczeniowej, jest bowiem w takim układzie wyłącznie pożyczkodawca, który wysokość tych kosztów wywodzi z wzorca umownego i ustalonej kwoty pożyczki.

Ukrywanie realnych kosztów pożyczki w częściowo typowo fikcyjnej składce ubezpieczeniowej stanowi próbę obejścia prawa - a dokładniej przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących maksymalnej wysokości odsetek. Nawet gdyby sąd nie uznał danego postanowienia za niedozwolone, to jest szansa, że klauzula nakładająca na konsumenta dodatkowe, nieznajdujące oparcia w realnej składce ubezpieczeniowej, koszty okaże się nieważna na podstawie art. 58 § 1 K.c. (klauzula obejścia prawa).

Przykłady klauzul niedozwolonych dotyczących kosztów windykacji

"Umówiony koszt windykacji telefonicznej wynosi 15 zł za każdą przeprowadzoną rozmowę, koszt wysłania korespondencji 20 zł od każdego wysłanego listu".

Wyrok SOKiK, sygn. akt XVII AmC 5499/11


"Kredytobiorca zobowiązany będzie do zapłaty na rzecz Banku opłat w wysokości określonej w Tabeli Opłat i Prowizji pożyczki/kredytu (Tabela), które na dzień podpisania umowy wynoszą odpowiednio: wysłanie monitów (wezwań do zapłaty) - 15 PLN, windykacyjne wizyty terenowe - 110 PLN, wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego - 70 PLN oraz opłaty administracyjnej za pozyskanie danych - od 20 do 50 PLN (w zależności od rzeczywistych kosztów)".

Wyrok SOKiK, sygn. akt XVII AmC 5345/11


"Koszty wzywania do zapłaty w przypadku opóźnienia w zapłacie należności wynoszą 10 zł. Koszty procedury windykacyjnej wynoszą 15% kwoty netto windykowanej należności".

Wyrok SOKiK, sygn. akt XVII AmC 13/08

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.)

www.UmowyCywilnoprawne.pl - Umowa pożyczki:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.KodeksCywilny.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Kodeks Cywilny - zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego
Spółki - powstawanie, łączenie, przekształcanie, podział i likwidacja
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.