umowy cywilnoprawne, umowa cywilna, umowa zlecenie, umowa o dzieło, umowa sprzedaży, umowa najmu
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 83 (915) z dnia 15.10.2012

Jak zawrzeć umowę pożyczki?

W czasach, gdy trudno o kredyt w banku, alternatywą staje się pożyczka od innej osoby. Dotyczy to zarówno umów w kręgach rodzinnych czy koleżeńskich, jak i układów czysto biznesowych, np. gdy jedna firma pożycza drugiej lub gdy wspólnik wspomaga w ten sposób swoją spółkę i na odwrót. Dla pożyczkodawcy istotne powinny być wówczas takie kwestie, jak właściwe udokumentowanie faktu przekazania pożyczki oraz jej zabezpieczenie. Pożyczkobiorca powinien natomiast pamiętać, że tego rodzaju czynności podlegają opodatkowaniu, choć występują również zwolnienia.


Sama umowa rodzi obowiązek

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Zatem po zawarciu tej umowy pożyczkobiorca może domagać się od pożyczkodawcy wydania pieniędzy (jeżeli to one stanowią przedmiot pożyczki) nawet wówczas, gdy pożyczka nie jest oprocentowana. Dla odmiany w wielu innych państwach europejskich umowa pożyczki dochodzi do skutku dopiero z chwilą wydania jej przedmiotu - wówczas nie wystarczy samo zawarcie umowy.

W okresie pomiędzy zawarciem umowy pożyczki a wydaniem jej przedmiotu dający pożyczkę nie może się ot tak rozmyślić i zmienić zdanie, nie przekazując jej przedmiotu. Wyjątkiem jest możliwość odstąpienia od umowy w sytuacji, gdy zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony, który w momencie zawierania umowy nie był znany pożyczkodawcy ani też nie można się było z łatwością o tym dowiedzieć.


Dokument może się przydać

Umowa pożyczki nie musi być zawarta na piśmie - ustna będzie także obowiązywać. Wprawdzie przepis art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, że pożyczki o wartości powyżej 500 zł powinny być stwierdzone pismem, to jednak sankcją niedochowania tej formy nie jest w tym przypadku nieważność umowy, lecz ewentualne ograniczenia dowodowe w sądzie (niemożliwość powołania dowodu ze świadków lub z przesłuchania stron na fakt zawarcia umowy). Zresztą również i one znikną, gdy np. pożyczkodawca dysponować będzie pisemnym pokwitowaniem wręczenia pożyczki, notatką czy potwierdzeniem przelewu.


Termin i odsetki

W umowie może, ale nie musi, znaleźć się termin zwrotu pożyczki. Jeżeli termin ten jest wyraźnie zastrzeżony, wówczas z jego nadejściem pożyczkobiorca ma obowiązek zwrócić pożyczone pieniądze wraz z ewentualnymi odsetkami kapitałowymi, jeśli takie zostały uzgodnione. W przypadku zastrzeżenia terminu zwrotu pożyczki pożyczkodawca nie musi wystosowywać osobnego wezwania. Za okres opóźnienia w zwrocie pożyczki pożyczkodawca może też żądać odsetek za opóźnienie, i to niezależnie od tego, czy niewywiązanie się biorącego pożyczkę z obowiązku jej zwrotu było zawinione (zwłoka), czy też nie (opóźnienie). Jeżeli w umowie nie została określona wysokość odsetek na wypadek opóźnienia w zapłacie, pożyczkodawcy należą się tzw. odsetki ustawowe wynoszące na chwilę obecną 13% w skali roku.

Jeżeli w umowie nie został wskazany termin zwrotu pożyczki, obowiązek taki powstanie dopiero w ciągu 6 tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę W przypadku jednak, gdy w umowie pożyczki przewidziany zostanie termin jej zwrotu, co ma najczęściej miejsce, lecz umowa nie będzie stanowić, że jest on zastrzeżony na rzecz obu stron lub na korzyść pożyczkodawcy, wówczas pożyczkobiorca będzie miał możliwość zwrotu pożyczki przed terminem.


Podatek od pożyczki

Na ogół umowa pożyczki podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych według stawki 2% od kwoty lub wartości pożyczki. Podatnikiem jest wyłącznie pożyczkobiorca. Ustawodawca przewidział jednak sporo wyjątków od tej zasady, zwłaszcza dla członków rodziny, ale także dla obcych w przypadku kwot do 5 tys. zł.

Pożyczkobiorca ma obowiązek złożyć deklarację (na formularzu PCC-3) do właściwego urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od dnia zawarcia umowy pożyczki. Jednocześnie należy obliczyć i wpłacić należny podatek.


Z PCC zwolnione są pożyczki udzielane m.in. przez wspólnika/akcjonariusza spółce kapitałowej.


Konsolidacja pożyczek

W praktyce, zwłaszcza w stosunkach gospodarczych czy w relacjach spółka - wspólnicy, mają miejsce przypadki wielokrotnych pożyczek, a także ich odnawiania na kolejne okresy. Wówczas zasadnym jest rozważenie ich połączenia (konsolidacji) w jedną umowę, którą z pewnością łatwiej zarządzać (zob. przykład).

Dla pożyczkodawcy może być to także sposób na ominięcie tzw. zakazu anatocyzmu, wyłączającego opodatkowanie odsetek. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy (art. 482 § 1 Kodeksu cywilnego). Możliwa jest oczywiście konsolidacja kilku pożyczek bez dodatkowego naliczania odsetek od już należnego oprocentowania.

Przykład konsolidacji pożyczek

Porozumienie ws. konsolidacji pożyczek

Zawarte w dniu 8 października 2012 r. pomiędzy

Janem Kowalikiem (...)
jako Pożyczkodawcą
a
Agmix Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (...)
reprezentowaną przez prezesa zarządu Michała Nowaka,
jako Pożyczkobiorcą

§ 1

Strony oświadczają, że Pożyczkodawca udzielił Pożyczkodawcy następujących pożyczek:

1) dnia 7 października 2011 r. na kwotę 15.000 zł na okres 2 lat bez oprocentowania,

2) dnia 21 maja 2012 r. na kwotę 28.000 zł na okres 6 miesięcy z odsetkami kapitałowymi w wysokości 18% w skali roku.

§ 2

Z chwilą zawarcia niniejszego Porozumienia tracą moc obie umowy pożyczek wskazane w § 1, a w ich miejsce stosuje się to Porozumienie.

§ 3

Strony oświadczają, że w dniu dzisiejszym Pożyczkobiorca wypłacił Pożyczkodawcy odsetki kapitałowe od pożyczki opisanej w § 1 pkt 2 za okres od dnia uruchomienia tej pożyczki do dnia poprzedzającego zawarcie niniejszego Porozumienia, tj. do dnia 7 października 2012 r.

§ 4

Pożyczkodawca udzielił Pożyczkobiorcy pożyczki w wysokości 43.000 zł (kapitał/kwota/przedmiot pożyczki).

§ 5

Pożyczka zostanie zwrócona Pożyczkodawcy przelewem na jego rachunek bankowy w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r. wraz z odsetkami kapitałowymi w wysokości 18% w skali roku liczonymi od kwoty 43.000 zł za okres od dnia zawarcia niniejszego Porozumienia do terminu spłaty pożyczki, a w przypadku opóźnienia z odsetkami umownymi za opóźnienie według tej samej skali.

§ 6

W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

Porozumienie zostało zawarte w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

Pożyczkodawca 
Jan Kowalik 
. . . . . . . . . . . .
W imieniu Pożyczkobiorcy:
Michał Nowak
. . . . . . . . . . . . . . .
(prezes zarządu)

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.)

www.UmowyCywilnoprawne.pl - Umowa pożyczki:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.KodeksCywilny.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Kodeks Cywilny - zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego
Spółki - powstawanie, łączenie, przekształcanie, podział i likwidacja
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.