umowy cywilnoprawne, umowa cywilna, umowa zlecenie, umowa o dzieło, umowa sprzedaży, umowa najmu
lupa
A A A

Poradnik VAT nr 7 (319) z dnia 10.04.2012

Opodatkowanie pożyczek pieniężnych

Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT. Jest ona również właścicielem udziałów w spółce z o.o. Poza zakresem swojej indywidualnej działalności, kilka razy w roku udziela oprocentowanych pożyczek spółce, w której posiada udziały. Czy udzielanie pożyczek bądź uzyskanie z ich tytułu odsetek rodzi w tym przypadku powstanie obowiązku podatkowego w VAT? Czy na tę okoliczność należy wystawić fakturę VAT? Czy ich udzielanie wpłynie na obliczenie wskaźnika proporcji sprzedaży?

Umowa pożyczki jest umową cywilnoprawną, zdefiniowaną w art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Jest to więc odpłatne bądź nieodpłatne przekazanie komuś pieniędzy (lub jakiejś rzeczy) na określony czas, z zastrzeżeniem zwrotu w umówionym terminie.

Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT odpłatna dostawa towarów i usług oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Usługa udzielania pożyczek, niezależnie od tego czy podmiotem udzielającym pożyczki jest bank, czy też inny podmiot jest w świetle przepisów ustawy o VAT usługą pośrednictwa finansowego. Tego rodzaju działalność usługodawcza mieści się w definicji działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 640/11 (orzeczenie nieprawomocne) WSA w Poznaniu orzekł, że: "(...) W przypadku podatnika VAT prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT podmiot ten działa w charakterze podatnika odnośnie wszystkich czynności, które mieszczą się w przedmiocie jego działalności gospodarczej, jak również tych czynności, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne uzupełnienie takiej działalności. W katalogu tych drugich czynności mogą mieścić się wszelkie działania podatnika mające charakter sporadyczny (okazjonalny, incydentalny), które pozostają poza jego głównym przedmiotem działalności, lecz stanowiąc konsekwencje tej działalności, bezpośrednio ją uzupełniają. (...)"

Ponadto, jak Sąd zaznaczył, nie jest przy tym istotne, czy podatnik w zakresie swojej działalności ma wyszczególnione usługi pośrednictwa finansowego.

W związku z powyższym, usługa udzielania pożyczek pieniężnych, niezależnie od tego, czy jest to podstawowa, czy też dodatkowa działalność podatnika - podlega przepisom ustawy o VAT. Jednakże na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy usługi te korzystają ze zwolnienia z podatku VAT. Zgodnie z tym przepisem zwolnieniu z VAT podlegają usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzania kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Podstawą opodatkowania dla omawianych usług jest kwota należnych odsetek. Dla usług udzielania pożyczek, moment powstania obowiązku podatkowego nie został przez ustawodawcę odrębnie określony, dlatego też uznać należy, że powstaje on - zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT - z chwilą wykonania usługi. Za dzień wykonania usługi w tym przypadku należy przyjąć dzień zapłaty (otrzymania) należnych odsetek lub upływ terminu zapłaty należnych odsetek określonego w umowie. W sytuacji natomiast, gdy zawarta pomiędzy stronami umowa przewiduje spłatę kwoty pożyczki w ratach, obowiązek podatkowy będzie powstawał częściowo, tj. z momentem otrzymania każdej kwoty odsetek lub z upływem każdego określonego terminu zapłaty odsetek.

Jeżeli jednak wykonanie usługi powinno być udokumentowane fakturą, to obowiązek podatkowy powstanie z chwilą jej wystawienia, nie później jednak niż w 7. dniu od dnia wykonania usługi, tzn. otrzymania każdej kwoty należnych odsetek lub upływu terminu zapłaty.

Rozstrzygnięcie kolejnej kwestii, a mianowicie, czy otrzymane odsetki od udzielonych pożyczek (które są zwolnione z VAT) wpływają na wyliczenie proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT uzależnione jest tego, czy usługa udzielania przez podatnika pożyczek jest czynnością sporadyczną, czy też nie. Zgodnie bowiem z treścią art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, do obrotu na podstawie którego wylicza się współczynnik sprzedaży nie włącza się obrotu uzyskanego m.in. z tytułu pośrednictwa finansowego, w zakresie w jakim te czynności dokonywane są sporadyczne.

Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że nawet sporadyczne usługi pośrednictwa finansowego (w tym zatem i udzielanie sporadycznie pożyczek), stanowią czynności objęte opodatkowaniem VAT (choć zwolnione od podatku), lecz z uwagi na ich sporadyczność (okazjonalność) nie uwzględnia się ich w obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy VAT.

WSA w Poznaniu w wyżej przytoczonym wyroku stwierdził że: "(...) sporadyczność transakcji, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie TSUE), nie odnosi się do częstotliwości takich czynności, lecz raczej do stopnia wykorzystania zasobów podatnika, przy nabyciu których przysługiwało prawo do odliczenia podatku. Czynności sporadyczne należałoby raczej rozumieć jako czynności poboczne, marginalne do działalności gospodarczej podatnika. (...)"

Zatem, jeżeli udzielanie przez podatnika pożyczek (np. kilka razy w roku) w porównaniu z zasadniczą działalnością ma charakter pomocniczy (poboczny), to uznać należy, że otrzymane odsetki z tego tytułu nie powinny być przez podatnika wliczane do ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2-3 ustawy o VAT. Takie też stanowisko zawarte jest w prawomocnym orzeczeniu WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/10.

Jeżeli jednak usługi te będą miały charakter powtarzalny, wówczas obrót z tego tytułu należy uwzględnić przy obliczaniu proporcji i ograniczyć odliczanie podatku naliczonego od wydatków związanych ze sprzedażą mieszaną.

www.UmowyCywilnoprawne.pl - Umowa pożyczki:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.KodeksCywilny.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Kodeks Cywilny - zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego
Spółki - powstawanie, łączenie, przekształcanie, podział i likwidacja
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.